ตามประวัติเล่ากันว่า   เจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว (หรือสำเนียงแต้จิ๋วว่า ลิ้มโกวเนี้ย)  ทางไต้หวันกล่าวว่าเจ้าแม่มีชื่อจริงว่า “ จินเหลียน “ (หรือ “ กิมเน้ย”  ในสำเนียงแต้จิ๋ว )  ชาวฮกเกี้ยน  มีพี่ชายชื่อ เต้าเคียน  หรือ โต๊ะเคี่ยม  แต่บางตำนานก็ว่าเป็นชาวเมืองฮุยไล้  แขวงแต้จิ๋ว     สมัยพระเจ้าซื่อจงฮ่องเต้   ในราชวงค์เหม็งประมาณปี พ.ศ.2065 – 2109   ลิ้มโต๊ะเคี่ยม    เคยรับราชการ    ได้ออกผจญภัยในที่ต่าง  ๆ   สร้างวีรกรรมไว้ร้อยเอ็ดเจ็ดย่านน้ำ      เมื่อเดินทางมาถึงปัตตานี    (สมัยนั้นเรียกว่าเมืองตานี )   โดยได้ นำเครื่องบรรณาการมาถวายเจ้าเมือง  ได้พบ และ รักกับธิดาพระยาตานี   ต่อมาลิ้มโต๊ะเคี่ยมได้เข้ารีตนับถืออิสลาม  และ แต่งงานกับธิดาเจ้าเมืองตานี  ลิ้มโต๊ะเคี่ยมเป็นผู้ที่มีฝีมือในด้านการหล่อโลหะ และ  การก่อสร้าง   พระยาตานีจึงให้สร้างมัสยิดประจำเมืองให้ยิ่งใหญ่  และสวยงามที่สุด   และให้สร้างปืนใหญ่ในเวลาต่อมา  ( ชื่อ “โต๊ะเคี่ยม”    บ้างก็ว่าเดิมชื่อ “เคี่ยม”  เมื่อเข้ารีตเป็นอิสลามชาวบ้านจึงเรียกว่า “ โต๊ะเคี่ยม “  แปลว่าครูเคี่ยม เพราะเป็นช่างฝีมือดี )

           ในระหว่างที่มีการก่อสร้างมัสยิดกรือแซะนั่นเอง   ก็มีหมู่เรือสำเภามาจอดที่เมืองปัตตานีในครั้งนี้  มีผู้หญิงคุมกองเรือมานั่นก็คือ  ลิ้มกอเหนี่ยว   น้องสาวของบุตรเขยเจ้ามืองตานี  ซึ่งมาตามพี่ชายให้กลับบ้านไปหามารดาที่ชรามากแล้ว   แต่ลิ้มโต๊ะเคี่ยมก็ไม่ยอมกลับ  บอกว่ามัสยิดใกล้เสร็จ   หากภารกิจเสร็จก็จะพาภรรยาไปเยี่ยมมารดาพร้อมกัน    อ้อนวอนพี่ชายอยู่หลายตลบจนแน่ใจว่าพี่ชายไม่ยอมละความตั้งใจแล้ว    ด้วยความเด็ดเดี่ยว  ลิ้มกอเหนี่ยวจึงออกจากที่พักเดินทางมาถึงบริเวณที่ก่อสร้างมัสยิดกรือแซะ      ได้ผูกคอตายที่กิ่งมะม่วงหิมพานต์ต้นใหญ่      และ   ทิ้งจดหมายให้พี่ชายไว้ดูต่างหน้า

          ลิ้มโค๊ะเคี่ยมได้จัดการศพน้องสาวโดยฝังไว้ในฮวงซุ้ยที่สร้างขึ้นที่ใกล้ ๆ มัสยิดกรือแซะที่เขากำลังสร้างอยู่นั้นเองแต่ยังไม่สำเร็จ   จะด้วยเหตุผลกลใดไม่ทราบได้   ลิ้มโต๊ะเคี่ยมได้เดินทางไปที่กองหล่อปืนใหญ่ที่อยู่ใกล้กันและเขาเป็นแม่กองหล่อปืนอยู่ด้วย     ไปยืนปลงอยู่หน้ากระบอกปืนใหญ่ที่สร้างขึ้น  และจุดชนวน   ลิ้มโต๊ะเคี่ยมจึงจบชีวิตตรงนั้นเอง     ซึ่งหนึ่งในกระบอกที่ยังเหลืออยู่ก็คือ  ปืนใหญ่นางพญาตานี  ปืนใหญ่ที่สุดในประเทศไทย   ปัจจุบันอยู่หน้ากระทรวงกลาโหม

          ที่สุสานของเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวนั้น   มีชาวปัตตานีได้มากราบไหว้  และ บนบานศาลกล่าว   ปรากฏว่าต่างก็สมหวังไปตาม ๆ กัน  ผู้คนจึงร่ำลือโจษจรรย์ไปทั่วปรากฏว่ามีผู้คนหลั่งไหลมาจากทุกสารทิศ     ต่อมา  มีผู้ตัดกิ่งมะม่วงหิมพานต์ต้นที่เจ้าแม่ผูกคอตายไปสลักเป็นรูปเจ้าแม่ตั้งอยู่ในศาลไม้เล็ก  ๆ  ข้างสุสานให้กราบไหว้บูชาด้วย    ประมาณ 5 – 60 ปีที่ผ่านมานี้  พระจีนคณานุรักษ์  (ตันจูหลาย   ต้นสกุล “คณานุรักษ์”)  หัวหน้าชาวจีนในเมืองปัตตานี    เห็นว่าที่สุสานซึ่งอยู่นอกเมืองไม่สะดวกในการไปกราบไหว้     จึงได้อัญเชิญรูปจำลองของเจ้าแม่มาอยู่ที่ “ศาลเจ้าเล่งจูเกียง “   ที่บูรณะจากศาลเจ้าซูก๋งให้กว้างขวาง   ศาลเจ้าแห่งใหม่นี้   มีผู้คนเดินทางมาสักการะบูชาจากทุกทิศทุกภาคของประเทศ    จนคณะกรรมการที่ช่วยกันดูแลได้จัดตั้งเป็นมูลนิธิ    ปัจจุบันนี้  สามารถขยายพื้นที่  สร้างสิ่งต่าง ๆ  ขึ้นมาเป็นอันมาก  มีลานหน้าศาลกว้างขวาง มีอัฒจรรย์สำหรับชมพิธีลุยไฟ  และมีโอ่งน้ำยักษ์ทาสีแดงสด  สามารถจุน้ำได้ 9 หมื่นลิตร     ซึ่งก็ล้วนมาจากอภินิหาร  และ บารมี  ที่มาจากเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวนั่นเอง

            ในการเซ่นไหว้สักการะเจ้าแม่   นอกจากเครื่องกระดาษธูปเทียน   นัยว่าท่านโปรดผ้าแพรสีแดง    และ สร้อยมุก   สร้อยมุกนั้นที่ปฏิบัติกันอยู่ก็คือ   เมื่อไหว้ และ อธิฐานแล้ว ก็จะนำไปคล้องที่ศอเจ้าแม่ทั้ง  2  เส้น  และ นำคืนมา 1 เส้นคล้องคอผู้ไหว้นำกลับไปบูชาที่บ้าน